Osiemdziesiąt lat szkoły to nie tylko historia jednej placówki. To historia miejscowości, kolejnych pokoleń jej mieszkańców i samorządu, który przez lata współtworzył warunki do nauki, wychowania i rozwoju dzieci. Jubileusz Szkoły Podstawowej im. Leonida Teligi w Niechorzu stał się wyjątkowym świętem całej wspólnoty Gminy Rewal.
3 października 2026 r. pod hasłem „80 lat wspólnej historii”* spotkali się uczniowie, nauczyciele, absolwenci, byli pracownicy szkoły, rodzice, mieszkańcy oraz przedstawiciele władz i instytucji związanych z Niechorzem i Gminą Rewal.
Był to dzień pełen wzruszeń i powrotów do przeszłości, ale również okazja do spojrzenia na szkołę jako na jeden z fundamentów lokalnej wspólnoty.
Historia polskiej szkoły w Niechorzu rozpoczęła się w niezwykle trudnych powojennych warunkach. Po przybyciu pierwszych polskich osadników jednym z najważniejszych zadań było zapewnienie dzieciom możliwości nauki. W budynku dawnej niemieckiej szkoły edukację rozpoczęło zaledwie dwunastu uczniów. Pierwszym kierownikiem i jedynym nauczycielem był Emil Salabura. Brakowało okien i drzwi, nie działały piece, a mimo to rozpoczęto tworzenie polskiej szkoły – jednej z instytucji, wokół których po 1945 roku odbudowywało się normalne życie Niechorza.
Już kilka lat później placówka wyglądała zupełnie inaczej. W roku szkolnym 1948/1949 w sześciu oddziałach uczyło się około stu uczniów, rosła również liczba nauczycieli. Z małej powojennej szkoły zaczynała wyrastać instytucja na trwałe wpisana w życie miejscowości.
Szkoła i miejscowość rozwijały się razem
Kolejne dziesięciolecia przynosiły nowe inwestycje i coraz lepsze warunki nauki. W roku szkolnym 1967/1968 uczniowie rozpoczęli zajęcia w nowym budynku szkolnym. W 1974 roku oddano halę gimnastyczną, w następnych latach powstawały kolejne pracownie i pomieszczenia dydaktyczne.
Zmieniała się Polska, zmieniało się Niechorze i zmieniała się sama szkoła. Niezmienna pozostawała jednak jej podstawowa rola – wychowywanie kolejnych pokoleń młodych ludzi i budowanie więzi z miejscem, z którego pochodzą.
Symbolem tej ciągłości stał się szkolny sztandar przekazany społeczności placówki w 1980 roku, a w 1987 roku szkoła otrzymała imię Leonida Teligi – żeglarza, którego postać w szczególny sposób koresponduje z nadmorskim charakterem Niechorza.
Historia edukacji na obszarze dzisiejszej Gminy Rewal sięga zresztą jeszcze głębiej. Źródła historyczne dotyczące Niechorza wspominają o szkole funkcjonującej w dawnym Dużym Niechorzu już w XIX wieku przy dzisiejszej ulicy Trzebiatowskiej. W 1938 roku zbudowano budynek nowej szkoły, gdzie polskie dzieci rozpoczęły naukę w 1946 r.
Wspomniane szkoły nie były z oczywistych względów poprzedniczkami polskiej szkoły w Niechorzu, ale są świadectwem tego, że edukacja od bardzo dawna stanowiła ważny element życia nadmorskich miejscowości tworzących dzisiejszą Gminę Rewal.
Samorząd – odpowiedzialność za przyszłość
Jubileusz 80-lecia był również okazją do podkreślenia szczególnej roli samorządu Gminy Rewal w kreowaniu ciągłości szkolnej aż w trzech miejscowościach co jest ogromnym wysiłkiem administracyjnym i budżetowym.
Szkoła nie funkcjonuje bowiem w oderwaniu od swojej miejscowości. Jej rozwój zawsze jest efektem wspólnego wysiłku – dyrekcji, nauczycieli, rodziców, mieszkańców i samorządu, który odpowiada za tworzenie warunków umożliwiających prowadzenie edukacji na odpowiednim poziomie. Każda ze szkół działających w gminie Rewal stanowi samodzielną placówkę integrującą lokalną społeczność wokół edukacji i kultury.
Współczesna historia niechorskiej szkoły pokazuje tę ciągłość bardzo wyraźnie. W roku szkolnym 2006/2007 oddano do użytku halę widowiskowo-sportową, a 1 września 2024 roku uczniowie rozpoczęli korzystanie z nowej części szkoły, przeznaczonej zarówno dla najmłodszych dzieci, jak i starszych uczniów.
Każda z tych inwestycji pozostaje czymś więcej niż zmianą infrastrukturalną. Jest inwestycją w kolejne pokolenia mieszkańców.
Dlatego dla samorządu troska o szkołę oznacza jednocześnie troskę o przyszłość gminy. To w szkolnych klasach kształtują się przyszli mieszkańcy, społecznicy, przedsiębiorcy, pracownicy i osoby, które kiedyś same będą brały odpowiedzialność za swoje miejscowości.
Podczas jubileuszowej uroczystości samorząd Gminy Rewal reprezentowali wójt gminy Rewal Konstanty Tomasz Oświęcimski, wiceprzewodniczący Rady Gminy Rafał Mielcarek, Inspektor ds. Oświaty Bożena Górska, radni gminni Sebastian Kuzicki, Krzysztof Cepek oraz radny i Sołtys Niechorza Wojciech Pawluk vel Mikołajczuk. W wydarzeniu uczestniczyli również byli wójtowie Gminy Rewal – Józef Gandurski i Robert Skraburski.
Władze Powiatu Gryfickiego reprezentowali: członek Zarządu Powiatu Adrian Żoła, przewodniczący Rady Powiatu Łukasz Czyrny oraz radne Beata Sipiak i Marzena Salamon. Listy gratulacyjne odczytali także Irena Nowak Prezes gryfickiego oddziału Związku Nauczycielstwa Polskiego oraz Martyna Smolnik dyrektor Muzeum Rybołówstwa Morskiego w Niechorzu.
Obecność przedstawicieli obecnego samorządu oraz osób, które w poprzednich latach odpowiadały za kierowanie gminą, była szczególnie symbolicznym obrazem ciągłości odpowiedzialności za lokalną oświatę.
Osiem dekad ludzi i wspomnień
Podczas gali jubileuszowej szczególnie serdecznie powitano najstarszych absolwentów – żywych świadków historii placówki. Wspomniano także nauczycieli i pracowników, którzy przez dziesięciolecia tworzyli szkołę, a których nie ma już wśród jej społeczności. Ich pamięć uczczono minutą ciszy.
Przez osiem dekad szkolne mury opuszczały kolejne roczniki. Wielu absolwentów pozostało związanych z Niechorzem i Gminą Rewal, inni wyruszyli w świat, ale wspomnienie pierwszej szkoły, nauczycieli, kolegów i szkolnych przyjaźni pozostało częścią ich osobistych historii.
Podróż przez osiemdziesiąt lat historii placówki poprowadził historyk regionalista Paweł Pawłowski, przypominając wydarzenia, postacie i kolejne etapy rozwoju szkoły.
Tu warto przypomnieć kilka liczb i faktów. M.in. liczbę absolwentów Szkoły Podstawowej w Niechorzu. Do 31 sierpnia 2026 r. szkołę opuściło 1169 absolwentów
Od powstania szkoły do dziś pracowało 175 nauczycieli
Liczba kierujących szkołą na przestrzeni lat to 9 osób.
Kierownictwo szkoły na przestrzeni dziejów:
1946 – 1949 Emil Salabura - 3 lata
1949 – 1950 Piotr Bromblik - 1 rok
1950 – 1977 Romuald Ejsmont – 27 lat
1977 – 1983 Leokadia Ejsmont – 6 lat
1983 – 1991 Rozalia Górska – 8 lat
1991 – 2002 Irena Pawluk vel Mikołajczuk – 11 lat
2002 – 2017 Marela Wawrzyniak – 15 lat
2017 Wanda Szukała – Błachuta – 1 rok
od 2018 do chwili obecnej Ewa Łozdowska
Po lekcji historii głos zabrała dyrektor placówki Ewa Łozdowska podsumowując osiem dekad trwania instytucji, a następnie wręczono pamiątkowe medale i wyróżnienia.
Głos zabrali zaproszeni goście, wśród nich wójt gminy Rewal Konstanty Tomasz Oświęcimski oraz przedstawiciele samorządu powiatowego i lokalnych instytucji.
Pokolenia spotkały się na jednej scenie
Szczególną częścią obchodów była jubileuszowa gala artystyczna. Na scenie spotkali się uczniowie i absolwenci różnych roczników. W ten sposób historia szkoły została opowiedziana nie tylko słowem i archiwalnymi wspomnieniami, ale również muzyką i emocjami.
Symbolicznym finałem było wspólne wykonanie utworu Marka Grechuty „Dni, których nie znamy”. Trudno było o bardziej wymowne zakończenie uroczystości, która z jednej strony pozwalała spojrzeć na osiemdziesiąt minionych lat, a z drugiej przypominała, że przed szkołą są przecież kolejne pokolenia i kolejne nieznane jeszcze dni.
Po oficjalnej części przyszedł czas na jubileuszowy tort, rozmowy, spotkania absolwentów, zwiedzanie szkoły oraz wpisy do księgi pamiątkowej. Wspólna fotografia uczestników utrwaliła moment, który właśnie stał się kolejną kartą szkolnej kroniki.
80 lat minęło. Historia trwa dalej
Jubileusz Szkoły Podstawowej im. Leonida Teligi w Niechorzu przypomniał, że szkoła jest jednym z tych miejsc, w których najlepiej widać ciągłość lokalnej wspólnoty.
Tu spotykają się pokolenia. Tutaj pamięć starszych mieszkańców przekazywana jest młodszym. Tutaj zaczyna się edukacja, ale także nauka odpowiedzialności, współpracy i przywiązania do swojej małej ojczyzny.
Dla Gminy Rewal dobra szkoła jest nie tylko zadaniem samorządowym. Jest inwestycją w przyszłość całej wspólnoty.
Osiemdziesiąt lat temu wszystko rozpoczęło się od dwudziestu uczniów, jednego nauczyciela i ogromnej determinacji ludzi, którzy w trudnych powojennych warunkach wiedzieli, że bez szkoły nie da się budować przyszłości.
Dziś warunki są zupełnie inne, ale sens pozostaje ten sam. Każde pokolenie otrzymuje szkołę od swoich poprzedników i każde ma obowiązek pozostawić ją jeszcze lepszą tym, którzy przyjdą po nich.
Tak rozumiana odpowiedzialność łączyła mieszkańców Niechorza przez minione osiem dekad i nadal pozostaje wspólnym zadaniem szkoły, rodziców, mieszkańców oraz samorządu Gminy Rewal.
80 lat minęło. Historia jednak się nie kończy. W Niechorzu jej kolejny rozdział właśnie się rozpoczął.
Opracowanie: Paweł Pawłowski